Een partij kurkuma-capsules is teruggetrokken na meldingen van leveraandoeningen, een supplement voor sporters is besmet met een verboden stof: deze situaties komen voor op de Franse markt. Het waarborgen van de kwaliteit en veiligheid van voedingssupplementen beperkt zich niet tot het afvinken van regelgeving. Men moet begrijpen waar de echte kwetsbaarheden liggen, van de selectie van ingrediënten tot de opvolging na commercialisatie.
Plantaardige ingrediënten en nutrivigilantie: de concrete risico’s die men moet kennen
Planten worden vaak geassocieerd met een vorm van natuurlijke veiligheid. De gegevens van nutrivigilantie tonen het tegendeel voor sommige van hen. Kurkuma is in verband gebracht met leveraandoeningen, zoethout met een risico op hoge bloeddruk, en sint-janskruid met interacties met bepaalde anticonceptiva en anticoagulantia.
Deze meldingen hebben geen betrekking op vervalste producten. Ze richten zich op voedingssupplementen die zijn samengesteld met toegestane ingrediënten, maar waarvan de effecten afhankelijk zijn van de dosis, de galenische vorm en de gezondheidstoestand van de consument. Een fabrikant die de kwaliteit van de producten op Cydlab wil waarborgen, integreert deze parameters al in de formulatiefase, niet pas als het product in de schappen ligt.
De Franse wet van 10 mei 2024 heeft bovendien de bescherming tegen pseudo-therapeutische adviezen versterkt. Het bestraft het aanmoedigen van een zieke persoon om een behandeling te staken ten gunste van supplementen die als alternatieven worden gepresenteerd. Deze tekst heeft rechtstreeks betrekking op de te agressieve commerciële claims rond vitamines en plantenextracten.
Controles vóór de marktintroductie: wat de verklaring niet garandeert
In Frankrijk moet een fabrikant of importeur zijn voedingssupplement verklaren vóór de commercialisatie. Men zou kunnen denken dat deze stap risicovolle producten filtert. De verklaring is geen toestemming of validatie van de effectiviteit. Het registreert het bestaan van het product, zonder voorafgaande evaluatie die vergelijkbaar is met die van een medicijn.
De controle vindt vervolgens plaats, door middel van steekproeven of op melding. De diensten van de DGCCRF controleren de conformiteit van producten die al in omloop zijn, niet vóór hun aankomst in de winkel of online. Deze logica van achteraf toezicht legt een directe verantwoordelijkheid bij de fabrikant.
Wat de fabrikant zelf moet bewijzen
De conformiteit berust op verschillende pijlers die de fabrikant documenteert en bewaart:
- De volledige traceerbaarheid van de ingrediënten, van de leverancier van grondstoffen tot de verpakking van het eindproduct
- De conformiteitsanalyses van elke partij (identificatie van actieve stoffen, onderzoek naar verontreinigingen, controle van de geclaimde hoeveelheden op de etikettering)
- De naleving van de positieve lijsten van toegestane ingrediënten, met name voor vitamines, mineralen en planten, met de chemische vormen en de maximale doses vastgesteld door de Europese regelgeving
- Een conforme etikettering die de samenstelling, gebruiksaanwijzingen, de aanbevolen dagelijkse portie en de waarschuwing dat het product geen vervanging is voor een gevarieerde voeding vermeldt
Zonder deze elementen kan een product in de schappen belanden terwijl het non-conformiteiten vertoont die alleen een latere controle zal detecteren.
Norm NF EN 17444 voor supplementen voor sporters
Sporters die aan antidopingcontroles worden onderworpen, lopen een bijzonder risico met voedingssupplementen. Een kruisbesmetting tijdens de productie is voldoende om een positieve controle te veroorzaken. De Europese norm NF EN 17444 reguleert specifiek dit risico, door de kwalificatie van leveranciers, de traceerbaarheid en de analyse van het eindproduct te dekken om eventuele verboden stoffen te detecteren.
Deze norm is de opvolger van de NF V94-001. Ze blijft vrijwillig: er is geen tekst die een fabrikant verplicht om zich eraan te houden. De meningen hierover verschillen; sommige laboratoria beschouwen het als een minimum, terwijl anderen het kostbaar vinden om toe te passen voor kleine series.
Voor een sportieve consument vormt de aanwezigheid van deze certificering op een product een concreet signaal. Het garandeert geen risico van nul, maar het bevestigt dat de fabrikant een protocol voor controle heeft opgezet gericht op de door de sportautoriteiten verboden stoffen.
Etikettering en gezondheidsclaims: lees verder dan marketing
Gezondheidsclaims op een voedingssupplement zijn op Europees niveau gereguleerd. Een fabrikant kan niet zomaar schrijven wat hij wil op zijn verpakking. De toegestane vermeldingen staan in een Europees register, en elke niet-gevalideerde claim vormt een overtreding.
In de praktijk blijkt dat sommige formuleringen spelen met ambiguïteit. Een product kan “draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem” (toegestane claim voor vitamine C) vermelden, terwijl het door zijn handelsnaam of visuele presentatie de indruk wekt dat het beschermt tegen specifieke aandoeningen. De nuance is subtiel, maar verandert alles voor de consument.
De punten om te controleren op de verpakking
Voordat men koopt, kan men verschillende elementen direct op het etiket controleren:
- De volledige lijst van ingrediënten, inclusief additieven en hulpstoffen (antiklontermiddelen, kleurstoffen, omhulmiddelen)
- De verplichte vermelding “voedingssupplement”, die het product onderscheidt van een medicijn
- De contactgegevens van de verantwoordelijke voor de marktintroductie, die het mogelijk maken om het daadwerkelijke bestaan van het bedrijf te verifiëren
Een volledige en transparante etikettering blijft het eerste kwaliteitsfilter dat toegankelijk is zonder speciale apparatuur of expertise. Wanneer deze informatie ontbreekt of onduidelijk is, is dat een waarschuwingssignaal, ongeacht de prijs of de reputatie van het merk.
De veiligheid van een voedingssupplement wordt opgebouwd in elke fase: keuze van grondstoffen, beheersing van de productie, partijanalyses, strikte etikettering en opvolging na commercialisatie. Geen van deze stappen compenseert de afwezigheid van een andere. Het is deze complete keten, en niet een simpele administratieve verklaring, die een betrouwbaar product van een risicovol product onderscheidt.
